Starożytna kontrola urodzeń

Starożytna kontrola urodzeń

W przybliżeniu 2 600 lat temu – około roku 630 p.n.e. - grecka wyspa Thira była nękana plagą suszy i przeludnieniem. Według starożytnej legendy część osadników została wybrana do wypłynięcia w południowym kierunku i odnalezienia ziemi o bardziej przyjaznym klimacie. Następnie mieli oni się tam osiedlić. Mężczyźni i kobiety wyprawili się więc na otwarte morze i ostatecznie znaleźli odpowiednie miejsce do życia. Dotarli na północne krańce Afryki, gdzie założyli miasto Cyrena. To tam osadnicy trafili na miejscowe zioło, które jak się okaże później, przyniesie im i ich potomstwu niewyobrażalne bogactwo.

Ceniona roślina stała się kluczowym filarem gospodarki Cyrenajczyków. Pojawiała się nawet na złotych i srebrnych monetach bitych w tamtym czasie. Obraz bardzo często przedstawiał kobietę siedzącą na krześle, która jedna ręka dotykała zioła, a drugą wskazywała na swoje łono. Roślina była znana jako silphium lub laserwort, a jej owoce o kształcie serca rzekomo przyniosły starożytnemu światu wysoce poszukiwaną wolność. Była to możliwość cieszenia się seksem z bardzo niewielkim ryzykiem zajścia w ciążę.

Monety z Cyreny

źródło: cngcoins.com

Rośliny silphium były olbrzymimi fenkułami, które rosły dziko wzdłuż suchych zboczy wybrzeża Morza Śródziemnego. Greckim osadnikom nie zajęło dużo czasu odkrycie wartości rośliny jako źródła pożywienia. Ponadto żółte kwiaty zachwycały swoim zapachem. Po jakimś czasie okazało się, że z dzikiego kopru można pozyskiwać żywice, która znajdowała się w łodydze i korzeniach. Była ona stosowana w leczeniu kaszlu, bólu gardła, gorączki, niestrawności, padaczki i innych przykrych dolegliwości. Ze wszystkich zalet tej rośliny, silphium było cenione z pewnością najbardziej za swoje właściwości zapobiegające ciąży.

Jak tylko wiadomość o cudownym ziole pozwalającym na kontrolę urodzeń rozniosła się po całej starożytnej Europie, Afryce i Azji, rynek zbytu dla wszechstronnego kopru zaczął się szybko rozwijać. Nasiona stały się powszechnie używane przez najbogatsze nacje ówczesnego świata, w tym przez mieszkańców starożytnej Grecji, Rzymu, Egiptu i Indii. Według niektórych źródeł nasiona silphium były także silnym afrodyzjakiem. To akurat pogarszało jego postrzeganą wartość. Rzymski bard Catullus nawiązywał do słynnych wartości seksualnych rośliny w jednym ze swoich miłosnych wierszy, w którym oświadczył, że on i jego kochanek będą wymieniać między sobą tyle pocałunków ile jest ziaren piasku na wybrzeżu Cyreny gdzie rośnie silphium. Mówiąc wprost, chodziło o to, że „mogą się kochać tak długo, jak długo mają zapasy silphium”.

Pomimo wysiłków Cyrenajczyków i ich potencjalnych konkurentów przemysł silphium uparcie stawiał opór przed ekspansją. Mężczyźni pracowali długo i intensywnie, aby rozszerzyć zasięg występowania rośliny, ale notorycznie kłótliwy laserwort szydził z wszelkich ich starań. Odmawiał kiełkowania w innym miejscu niż wąski pas przy wybrzeżu Morza Śródziemnego. Ograniczało to możliwość dużego zbioru. Naturalny niedobór przysłużył się jednak do utrzymania wysokiej ceny za zioło. Przemytnikom silphium czasem zdarzało się przeniknąć do łańcucha dostaw, ale poza rzadkimi wyjątkami to Cyrenajczycy utrzymywali w swoich rękach monopol na środek antykoncepcyjny używany przez starożytne cywilizacje.

Przez wieki miasto Afryki Północnej kwitło na łasce laserwort. Na nasiona kopru był tak wielki popyt, że w pewnym momencie ich wartość równała się ich wadze w srebrze. Rzymski senat posunął się nawet do tego, że nasiona przechowywane były w oficjalnym skarbcu. Większość prymitywnych srebrnych i złotych monet z Cyreny zostało opatrzonych wizerunkami silphium. Niektóre z nich przedstawiały jedynie nasiona w sercowatym kształcie. Wielu historyków uważa, że ta starożytna ikona nieskrępowanej miłości jest początkiem wszechobecnego dzisiaj „kocham cię” łączonego z symbolem serca.

Silphium - nasiona - moneta

źródło: wikimedia.org

W przeciwieństwie do wielu innych leków w swoim czasie silphium nie było traktowane jako zwykły środek medycyny ludowej. Ówcześni uczeni i lekarze jawnie chwalili efektywność rośliny jako środka antykoncepcyjnego. Czołowy ginekolog starożytnego Rzymu – lekarz Soranus – pisał, że kobiety powinny pić sok silphium z wodą raz w miesiącu, ponieważ „nie tylko uniemożliwia poczęcie, ale także niszczy to istniejące”. Alternatywnie zalecał on włożenie do pochwy pęczek wełny namoczony w soku. W czasie rozkwitu laserwort w Rzymie wskaźnik urodzeń zmniejszył się pomimo wzrastającej długości życia, obfitości jedzenia i stosunkowo niewielkiej liczby wojen i epidemii. Niektórzy z historyków przytaczają to jako ostateczny dowód na skuteczność zioła.

Niestety współczesna nauka prawdopodobnie nigdy nie będzie w stanie ustalić, czy ekstrakt z kopru był bardzo skuteczną formą zapobiegania rodzicielstwa ani nie będzie w stanie zmierzyć zasług laserwort jako leku. Pod koniec pierwszego wieku naszej ery, śledząc liczby sprzedawanego silphium przez okres pięćdziesięciu lat, rzymski historyk Pliniusz Starszy zarejestrował opłakany stan i w zasadzie wyginięcie rośliny. Ostatnia pozostała łodyga laserwort została ucięta i wysłana do cesarza Nerona jako „ciekawostka”, a samo wydarzenie zakończyło sześćset lat niezawodnej kontroli urodzin.

Przyczyna zniknięcia zioła nie jest do końca jasna. Najbardziej powszechnie akceptowana teoria mówi o nadmiernym zbiorze połączonym z wypasem zwierząt gospodarskich. Populacja silphium zaczęła bezpowrotnie spadać. Wymarcie rośliny jest obecnie uważane za jedną z najwcześniejszych gaf środowiskowych ludzkości. Jeśli laserwort rzeczywiście był skuteczniejszy niż alternatywy z minionego okresu, to z całą pewnością zasłużył na swoją renomę. Dowody wskazują, że natura pozwoliła kobietom w starożytności regulować swoje życie rozrodcze ze znacznie większą kontrolą bez konieczności uciekania się do bezsensownej abstynencji. Człowiek jednak poddał się w końcu swojej chciwości i krótkowzroczności i wyczerpał odnawialne zasoby cudownej rośliny.

fot. pixabay.com

Komentarze czytelników:

Brak komentarzy do artykułu - Twój może być pierwszy!

pomidor

* Wysyłając komentarz, potwierdzasz znajomość regulaminu portalu. Autor komentarza ponosi odpowiedzialność za jego treść, z kolei wydawca portalu zastrzega sobie możliwość moderacji treści i publikacji wyłącznie komentarzy najlepszych merytorycznie.

Kim był święty Walenty i za co ścięto mu głowę? Krwawa historia

Kim był święty Walenty i za co ścięto mu głowę? Krwawa historia Walentynek

Kwiaty, czekoladki, koniecznie czerwone serca i romantyzm. O to chodzi w tym całym dniu zakochanych, prawda? Cóż, okazuje się, że nie do końca.

Szczurołap z Hameln – legenda z ziarnem prawdy

Szczurołap z Hameln – legenda z ziarnem prawdy

Historia ma wiele wspólnego z rzeczywistością. W Hameln faktycznie zmagano się z plagą szczurów, którą ostatecznie udało się zażegnać.

Hatszepsut  - królowa, która została faraonem

Hatszepsut - królowa, która została faraonem

Droga Hatszepsut do objęcia władzy była wypełniona licznymi zwrotami akcji i wymuszała zacieśnienie wielu relacji międzyludzkich. Zupełnie jak w dobrym serialu.

Kiedy odnaleziono pierwszy szkielet neandertalczyka? - fałszywy

Kiedy odnaleziono pierwszy szkielet neandertalczyka? - fałszywy obraz praczłowieka

Przełomowego odkrycia dokonano dopiero w 1856 roku. Wtedy to w niemieckiej miejscowości Neanderthalu odkopano niekompletny szkielet.

Starożytne rzymskie rękawice bokserskie odkryte na Wale Hadriana

Starożytne rzymskie rękawice bokserskie odkryte na Wale Hadriana

Rękawice odnalezione przez archeologów bardziej przypominają wyściełane ochraniacze na kostki niż współczesny sprzęt bokserski z pełnym pokryciem. Nie przeszkadza to jednak w tym, aby spełniały swoją podstawową funkcję.

Balonem na biegun północny – znaleźli się odważni (szaleni), któ

Balonem na biegun północny – znaleźli się odważni (szaleni), którzy spróbowali

Pierwszym śmiałkiem, który w koszu unoszonym za pomocą balonu na gorące powietrze zamierzał dotrzeć na biegun północny był Szwed Salomon Andree

Lady Godiva – poznajcie historię nagiej kobiety na białym koniu

Lady Godiva – poznajcie historię nagiej kobiety na białym koniu

Cała opowieść nie jest bynajmniej tą, która nadaje się do włożenia między bajki. Lady Godiva to bowiem postać historyczna, a Godiva to nic innego jak uwspółcześniona wersja imienia Godfigu, które było tym prawdziwym

Żelaznoręki Götz von Berlichingen – bohater czy łotr

Żelaznoręki Götz von Berlichingen – bohater czy łotr?

Götz von Berlichingen (1480-1562) był niemieckim rycerzem i wojownikiem do wynajęcia w pierwszej połowie XVI wieku. W 1504 w wieku 24 lat stracił on dolną część prawej ręki w wyniku ostrzału armaty podczas oblężenia Landshut.

Stanisław August Poniatowski był najgorszym królem Polski

Stanisław August Poniatowski był najgorszym królem Polski?

Za jego panowania nasz kraj zniknął z mapy Europy na 123 lata. Było to głównie wynikiem poddańczej polityki króla wobec Rosji, którą w tamtym czasie rządziła słynna Katarzyna II.

Sufrażystki, komunistki i feministki - historia Dnia Kobiet na ś

Sufrażystki, komunistki i feministki - historia Dnia Kobiet na świecie i w Polsce

Zanim będziemy obchodzić Dzień Kobiet warto być świadomym, dlaczego i kiedy je ustanowiono. Historia z tym związana jest niezwykle ciekawa, tak samo, jak sposób świętowania tego dnia w Polsce za czasów PRL-u.

Ludzie traktowani jak zwierzęta

Ludzie traktowani jak zwierzęta

Jeszcze nie tak dawno temu mieszkańcy Belgii, Francji i wielu innych krajów odwiedzali ludzi zamkniętych w klatkach, którzy zostali wystawieni przed dużą widownią i wrzuceni do zwierząt w lokalnym ogrodzie zoologicznym

Polub nas na Facebooku'u
W celu ułatwienia korzystania z serwisu, strona wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Możesz zarządzać ustawieniami plików cookies, korzystając z opcji swojej przeglądarki internetowej. Kliknij zgadzam się, aby informacja ta nie pojawiała się ponownie.
Zgadzam się