Wykrywacze kłamstw – jak je oszukać i czy jest to w ogóle możliw

Wykrywacze kłamstw – jak je oszukać i czy jest to w ogóle możliwe?

Stróże prawa, tajni agenci i kontrwywiadowcy mają na swoim wyposażeniu jedną z najciekawszych skrzynek narzędziowych. Ich zawody koncentrują się w końcu na odkrywaniu „prawdy” (lub przekonującego zamiennika) w środowisku, w którym mało kto chętnie dzieli się informacjami. Potrzebne są więc metody, które pomogą to wymusić, zdobyć je na drodze podstępu lub dotrzeć do nich wywołując strach u tych, którzy je posiadają.

Jeszcze nie tak dawno temu jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi podczas przesłuchań był wykrywacz kłamstw. Przez wiele lat maszyny te pomagały umieszczać przestępców we więzieniach, niszczyć kariery bossów mafijnych, a nawet pozbawiać życia. Największą popularnością urządzenia te cieszyły się w Stanach Zjednoczonych w okresie zimnej wojny. Od lat 80. XX wieku były używane coraz rzadziej. Nie oznacza to bynajmniej, że zniknęły całkowicie. Wręcz przeciwnie, wykrywacze kłamstw są z powodzeniem używane do dziś. Doskonale wiedzą o tym osoby, które ubiegają się o pracę w jednej ze znanych agencji rządowych USA (FBI, CIA itp.). Istnieje bowiem możliwość, że rekruci zostaną poddani testowi na wariografie. Czy jednak maszyny te rzeczywiście są w stanie rozpoznać, kiedy kłamiemy?

W niedalekiej przeszłości testy poligraficzne (tak się o nich mówi w środowisku służb specjalnych) były przeprowadzane za pomocą analogowych maszyn, które w czasie pracy tworzyły wydruki na papierowych rejestratorach. Zapewne kojarzycie te wszystkie kolorowe linie, chociażby z filmów. Wraz z postępem technologii analizą zajmuje się oprogramowanie zainstalowane na laptopie, do którego podłącza się detektor kłamstw. Czujniki, które monitorują zmienne fizjologiczne, takie jak ciśnienie krwi, częstotliwość akcji serca i oddechu, są umieszczane na osobach badanych przed rozpoczęciem zadawania pytań. Niektóry sprzęt jest również wyposażony w czujniki do monitorowania ruchów ramion i nóg. Zebrane dane są wysyłane do komputera, który w czasie rzeczywistym wyświetla je na monitorze, przed którym siedzi operator poligrafa.

Przed rozpoczęciem testu operator wariografu przeprowadza z osobą, która ma zostać zbadana krótką rozmowę. Pozwala ona uzyskać informacje pomocne w formowaniu „pytań kontrolnych”. Mowa tu o pytaniach typu: „Czy kiedykolwiek skłamałeś, aby uniknąć kłopotów?”. Znaczna liczba osób w tym momencie skłamie i o to właśnie chodzi. Pomoże to zbadać reakcję organizmu badanego podczas kłamania i pozwoli porównać ją z tym, co się dzieje w momencie udzielania odpowiedzi na pytania podczas właściwego testu.

Przed jego startem operator wyjaśnia zasadę działania wykrywacza kłamstw osobie skierowanej na test i informuje ją o tym, że maszyna może wykryć, kiedy skłamie. Jest to zagrywka psychologiczna, która ma na celu podkreślenie wagi odpowiedzi zgodnych z prawdą. W tej chwili wielu badanych zaczyna rozumieć, że nie opłaca się łgać, bo i tak natychmiast zostanie to ujawnione. Po czynnościach wstępnych operator może w końcu rozpocząć właściwe przesłuchanie. W jego trakcie jest zadawana cała seria pytań. Wśród nich po raz kolejny pojawiają się te kontrolne oraz pozornie nieistotne jak np. „Czy w tym pokoju są światła?” oraz pytania dotyczące śledztwa. Za każdym razem, gdy urządzenie zarejestruje gwałtowniejszą reakcję fizjologiczną niż ta, która została zaobserwowana podczas odpowiedzi na pytania kontrolne, zakłada się, że osoba podpięta pod poligraf kłamie.

Wywiad przeprowadzony już po wyłączeniu urządzenia jest często najbardziej wymowną częścią całego przesłuchania. Jest to czas, w którym przesłuchujący zadaje pytania w sposób sugerujący badanemu, że został on „złapany” przez maszynę na kłamstwie. Zagrywka ta powoduję, że część osób przyznaje się do popełnienia przestępstwa.

Badania naukowe pozwoliły ustalić, że wyniki podane przez wykrywacz kłamstw są niewiarygodne. Według opracowań reakcja fizjologiczna nie jest wystarczającym wskaźnikiem, na podstawie którego można stwierdzić czy ktoś mówi prawdę. Informuje ona zaledwie o wzmożonych emocjach podejrzanego. Podczas udzielania odpowiedzi na ważne pytanie zadane podczas testu badany może doświadczyć lęku przed możliwością zarejestrowania przez maszynę prawdy jako kłamstwa, co wywołuje silną reakcję emocjonalną. Rzetelność badania poligrafem jest podawana w wątpliwość również ze względu na liczne środki zaradcze, które można zastosować przed lub w trakcie badania.

Wyniki sugerują, że sukces tekstu na wariografie w dużej mierze zależy od przekonania badanego, że maszyna jest w stanie bezbłędnie odkryć wszystkie jego kłamstwa. Jeśli osoba jest zrelaksowana i nie odczuwa obaw, że „wpadnie”, zwykle może łgać bez konsekwencji pod warunkiem, że zacznie zmyślać już podczas rozmowy wstępnej.

Niepokojące fakty na temat seryjnych zabójców

Niepokojące fakty na temat seryjnych zabójców

Chociaż ich czyny budzą powszechną odrazę i przerażenie, w seryjnych mordercach jest coś przyciągającego.

W dzisiejszych czasach już tylko nieliczne sądy traktują wyniki uzyskane podczas badania wariografem za twardy dowód, który ostatecznie może przesądzić o czyjejś winie. Ich dokładność jest po prostu zbyt wątpliwa. Warto wiedzieć, że przepisy wprowadzone pod koniec lat 80. XX wieku w USA zakazują pracodawcom prywatnym przeprowadzanie testów na pracownikach. Jednak FBI i inne agencje rządowe nadal używają wykrywaczy kłamstw, chociaż wielokrotnie udowodniono już, że ich wyniki są niewiarygodne, a przez to praktycznie bezużyteczne. Dlaczego więc od nich nie odstąpiono? Sami wyciągnijcie wnioski.

Jak to wygląda w Polsce? Nie tak dawno, bo na początku 2015 roku Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie detektora kłamstw podczas przeprowadzania przesłuchania jest niedopuszczalne. W wyjątkowych przypadkach i po spełnieniu kilku warunków (m.in. osoba sama musi wydać zgodę na przeprowadzenie testu) Kodeks Postępowania Karnego przewiduje dopuszczenie dowodu z ekspertyzy biegłego, który zastosował wariograf w celu kontroli mimowolnych reakcji organizmu osoby poddanej badaniu.

fot. pixabay.com

Komentarze czytelników:

Brak komentarzy do artykułu - Twój może być pierwszy!

pomidor

* Wysyłając komentarz, potwierdzasz znajomość regulaminu portalu. Autor komentarza ponosi odpowiedzialność za jego treść, z kolei wydawca portalu zastrzega sobie możliwość moderacji treści i publikacji wyłącznie komentarzy najlepszych merytorycznie.

Zarezerwuj wizytę u kosmetyczki lub u fryzjera on-line

Wirtualny Kalendarz: zarezerwuj wizytę u kosmetyczki lub u fryzjera on-line

Dzięki Wirtualnemu Kalendarzowi klient może zarezerwować wizytę w salonie kosmetycznym lub fryzjerskim przez Internet. Jakie korzyści wynikają z zapisów on-line?

Jak automaty sprawdzają, czy wrzucona moneta jest prawidłowa?

Jak automaty sprawdzają, czy wrzucona moneta jest prawidłowa?

Wszystko, co wrzucimy do tego typu maszyny (czy to monety, czy banknoty) musi przejść bardzo surową kontrolę automatu. Istnieje wiele mechanizmów, które sprawdzają, czy zapłaciliśmy odpowiednią ilością pieniędzy.

Pyrrusowe zwycięstwo Tesli w sporze z Edisonem

Pyrrusowe zwycięstwo Tesli w sporze z Edisonem

Tesla został zatrudniony i pracował dla Edisona przez jakiś czas, zanim obaj nie zaangażowali się w „wojnę technologiczną”. W wyniku tej rywalizacji Tesla stał się człowiekiem, który ukształtował XX wiek.

Ogrzewanie płaszczyznowe a klimatyzacja – jakie są różnice?

Ogrzewanie płaszczyznowe a klimatyzacja – jakie są różnice?

Ogrzewanie płaszczyznowe może bowiem pełnić funkcję nie tylko ogrzewania jako takiego, ale także skutecznej i wygodnej klimatyzacji. Jak działa, w jaki sposób się wyróżnia i czy opłaca się bardziej?

Kto wykonał pierwsze trwałe zdjęcie w dziejach świata?

Kto wykonał pierwsze trwałe zdjęcie w dziejach świata?

Fotografia zatytułowana „Widok z okna w Le Gras” przedstawia... widok z okna. W sumie to bardzo dobrze, że zdjęcie zostało opisane tak dosłownie, bo na postawie samego obrazu ciężko byłoby ustalić, co tak naprawdę na nim zawarto.

Konsola czy komputer – na czym najlepiej grać?

Konsola czy komputer – na czym najlepiej grać?

Wojna pomiędzy platformami trwa od dawna – konsolowcy bronią swojego sprzętu, a pecetowcy pokazują wyższość komputerów. Od lat nie ma rozstrzygnięcia, która z nich jest lepsza do grania.

Co znalazło się na pierwszej płycie CD dostępnej w sprzedaży?

Co znalazło się na pierwszej płycie CD dostępnej w sprzedaży?

Płyta kompaktowa znana także płytą CD towarzyszy nam już od kilkudziesięciu lat. Obecnie nagrywane są na nią przede wszystkim albumy muzyczne.

Obiektywy - to warto o nich wiedzieć!

Obiektywy - to warto o nich wiedzieć!

Początkujący fotograf musi się zmierzyć z wieloma wyzwaniami, a już sama ilość obiektywów może przytłaczać.

Jak wybrać regulator temperatury?

Jak wybrać regulator temperatury?

Regulator temperatury jest urządzeniem bardzo przydatnym i praktycznym. Pozwala zaoszczędzić na ogrzewaniu oraz utrzymać w domu komfortowe, przyjemne ciepło.

Współczesne technologie, które pomogą Ci administrować danymi

Współczesne technologie, które pomogą Ci administrować danymi

Firma nie musi zajmować się samodzielnie administracją danych i może ich zabezpieczenie, a także zarządzanie nimi powierzyć firmie zewnętrznej.

Nauka w parze z nowoczesną technologią rozwiązały tajemnicę perg

Nauka w parze z nowoczesną technologią rozwiązały tajemnicę pergaminu sprzed 800 lat

800 lat temu Laurentius Loricatus przypadkowo zabił człowieka we Włoszech. Po tym zdarzeniu udał się do jaskini znajdującej się nieopodal Subiaco, w której mieszkał przez kolejne 34 lata.

Polub nas na Facebooku'u
W celu ułatwienia korzystania z serwisu, strona wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Możesz zarządzać ustawieniami plików cookies, korzystając z opcji swojej przeglądarki internetowej. Kliknij zgadzam się, aby informacja ta nie pojawiała się ponownie.
Zgadzam się