Wykrywacze kłamstw – jak je oszukać i czy jest to w ogóle możliw

Wykrywacze kłamstw – jak je oszukać i czy jest to w ogóle możliwe?

Stróże prawa, tajni agenci i kontrwywiadowcy mają na swoim wyposażeniu jedną z najciekawszych skrzynek narzędziowych. Ich zawody koncentrują się w końcu na odkrywaniu „prawdy” (lub przekonującego zamiennika) w środowisku, w którym mało kto chętnie dzieli się informacjami. Potrzebne są więc metody, które pomogą to wymusić, zdobyć je na drodze podstępu lub dotrzeć do nich wywołując strach u tych, którzy je posiadają.

Jeszcze nie tak dawno temu jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi podczas przesłuchań był wykrywacz kłamstw. Przez wiele lat maszyny te pomagały umieszczać przestępców we więzieniach, niszczyć kariery bossów mafijnych, a nawet pozbawiać życia. Największą popularnością urządzenia te cieszyły się w Stanach Zjednoczonych w okresie zimnej wojny. Od lat 80. XX wieku były używane coraz rzadziej. Nie oznacza to bynajmniej, że zniknęły całkowicie. Wręcz przeciwnie, wykrywacze kłamstw są z powodzeniem używane do dziś. Doskonale wiedzą o tym osoby, które ubiegają się o pracę w jednej ze znanych agencji rządowych USA (FBI, CIA itp.). Istnieje bowiem możliwość, że rekruci zostaną poddani testowi na wariografie. Czy jednak maszyny te rzeczywiście są w stanie rozpoznać, kiedy kłamiemy?

W niedalekiej przeszłości testy poligraficzne (tak się o nich mówi w środowisku służb specjalnych) były przeprowadzane za pomocą analogowych maszyn, które w czasie pracy tworzyły wydruki na papierowych rejestratorach. Zapewne kojarzycie te wszystkie kolorowe linie, chociażby z filmów. Wraz z postępem technologii analizą zajmuje się oprogramowanie zainstalowane na laptopie, do którego podłącza się detektor kłamstw. Czujniki, które monitorują zmienne fizjologiczne, takie jak ciśnienie krwi, częstotliwość akcji serca i oddechu, są umieszczane na osobach badanych przed rozpoczęciem zadawania pytań. Niektóry sprzęt jest również wyposażony w czujniki do monitorowania ruchów ramion i nóg. Zebrane dane są wysyłane do komputera, który w czasie rzeczywistym wyświetla je na monitorze, przed którym siedzi operator poligrafa.

Przed rozpoczęciem testu operator wariografu przeprowadza z osobą, która ma zostać zbadana krótką rozmowę. Pozwala ona uzyskać informacje pomocne w formowaniu „pytań kontrolnych”. Mowa tu o pytaniach typu: „Czy kiedykolwiek skłamałeś, aby uniknąć kłopotów?”. Znaczna liczba osób w tym momencie skłamie i o to właśnie chodzi. Pomoże to zbadać reakcję organizmu badanego podczas kłamania i pozwoli porównać ją z tym, co się dzieje w momencie udzielania odpowiedzi na pytania podczas właściwego testu.

Przed jego startem operator wyjaśnia zasadę działania wykrywacza kłamstw osobie skierowanej na test i informuje ją o tym, że maszyna może wykryć, kiedy skłamie. Jest to zagrywka psychologiczna, która ma na celu podkreślenie wagi odpowiedzi zgodnych z prawdą. W tej chwili wielu badanych zaczyna rozumieć, że nie opłaca się łgać, bo i tak natychmiast zostanie to ujawnione. Po czynnościach wstępnych operator może w końcu rozpocząć właściwe przesłuchanie. W jego trakcie jest zadawana cała seria pytań. Wśród nich po raz kolejny pojawiają się te kontrolne oraz pozornie nieistotne jak np. „Czy w tym pokoju są światła?” oraz pytania dotyczące śledztwa. Za każdym razem, gdy urządzenie zarejestruje gwałtowniejszą reakcję fizjologiczną niż ta, która została zaobserwowana podczas odpowiedzi na pytania kontrolne, zakłada się, że osoba podpięta pod poligraf kłamie.

Wywiad przeprowadzony już po wyłączeniu urządzenia jest często najbardziej wymowną częścią całego przesłuchania. Jest to czas, w którym przesłuchujący zadaje pytania w sposób sugerujący badanemu, że został on „złapany” przez maszynę na kłamstwie. Zagrywka ta powoduję, że część osób przyznaje się do popełnienia przestępstwa.

Badania naukowe pozwoliły ustalić, że wyniki podane przez wykrywacz kłamstw są niewiarygodne. Według opracowań reakcja fizjologiczna nie jest wystarczającym wskaźnikiem, na podstawie którego można stwierdzić czy ktoś mówi prawdę. Informuje ona zaledwie o wzmożonych emocjach podejrzanego. Podczas udzielania odpowiedzi na ważne pytanie zadane podczas testu badany może doświadczyć lęku przed możliwością zarejestrowania przez maszynę prawdy jako kłamstwa, co wywołuje silną reakcję emocjonalną. Rzetelność badania poligrafem jest podawana w wątpliwość również ze względu na liczne środki zaradcze, które można zastosować przed lub w trakcie badania.

Wyniki sugerują, że sukces tekstu na wariografie w dużej mierze zależy od przekonania badanego, że maszyna jest w stanie bezbłędnie odkryć wszystkie jego kłamstwa. Jeśli osoba jest zrelaksowana i nie odczuwa obaw, że „wpadnie”, zwykle może łgać bez konsekwencji pod warunkiem, że zacznie zmyślać już podczas rozmowy wstępnej.

Niepokojące fakty na temat seryjnych zabójców

Niepokojące fakty na temat seryjnych zabójców

Chociaż ich czyny budzą powszechną odrazę i przerażenie, w seryjnych mordercach jest coś przyciągającego.

W dzisiejszych czasach już tylko nieliczne sądy traktują wyniki uzyskane podczas badania wariografem za twardy dowód, który ostatecznie może przesądzić o czyjejś winie. Ich dokładność jest po prostu zbyt wątpliwa. Warto wiedzieć, że przepisy wprowadzone pod koniec lat 80. XX wieku w USA zakazują pracodawcom prywatnym przeprowadzanie testów na pracownikach. Jednak FBI i inne agencje rządowe nadal używają wykrywaczy kłamstw, chociaż wielokrotnie udowodniono już, że ich wyniki są niewiarygodne, a przez to praktycznie bezużyteczne. Dlaczego więc od nich nie odstąpiono? Sami wyciągnijcie wnioski.

Jak to wygląda w Polsce? Nie tak dawno, bo na początku 2015 roku Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie detektora kłamstw podczas przeprowadzania przesłuchania jest niedopuszczalne. W wyjątkowych przypadkach i po spełnieniu kilku warunków (m.in. osoba sama musi wydać zgodę na przeprowadzenie testu) Kodeks Postępowania Karnego przewiduje dopuszczenie dowodu z ekspertyzy biegłego, który zastosował wariograf w celu kontroli mimowolnych reakcji organizmu osoby poddanej badaniu.

fot. pixabay.com

Komentarze czytelników:

Brak komentarzy do artykułu - Twój może być pierwszy!

pomidor

* Wysyłając komentarz, potwierdzasz znajomość regulaminu portalu. Autor komentarza ponosi odpowiedzialność za jego treść, z kolei wydawca portalu zastrzega sobie możliwość moderacji treści i publikacji wyłącznie komentarzy najlepszych merytorycznie.

Cięcie wodą - Obróbka nawet najtwardszych materiałów!

Cięcie wodą, czyli waterjet. Obróbka nawet najtwardszych materiałów!

Cięcie to powszechnie stosowany proces obróbki. Do jego wykonania stosowane są rozmaite narzędzia, na przykład piły, nożyce czy noże. Nie każdy jednak wie, że ciąć można także wodą!

Ile nazwisk znalazło się w pierwszej książce telefonicznej?

Ile nazwisk znalazło się w pierwszej książce telefonicznej?

Książki telefoniczne to relikt przeszłości. Pierwsza z nich została wydana w Stanach Zjednoczonych w 1878 roku.

Pierwszy szyb naftowy powstał na terenie polskiej wsi Siary. Czy

Pierwszy szyb naftowy powstał na terenie polskiej wsi Siary. Czy działa do dziś?

Mało kto zdaje sobie sprawę, że w Polsce występuje ropa naftowa. Na terenie naszego kraju znajduje się najstarszy na świecie szyb naftowy.

Jak sprawdzić model matrycy w laptopie?

Jak sprawdzić model matrycy w laptopie?

Matryca to element wyposażenia laptopa, który poza klawiaturą często ulega uszkodzeniom.

Kiedyś było gorzej  - możliwości pierwszego telefonu komórkowego

Kiedyś było gorzej - możliwości pierwszego telefonu komórkowego

Od czasu premiery pierwszego iPhone’a w 2007 roku sposób korzystania z telefonu komórkowego zmienił się na zawsze.

Urządzenia kosmetyczne, sprzęt kosmetyczny

Urządzenia kosmetyczne, sprzęt kosmetyczny

Urządzenia i sprzęt kosmetyczny powinien być najwyższej jakości, niezawodny oraz profesjonalny. Do jego zalet powinna również należeć atrakcyjna cena, skuteczność i bezpieczeństwo.

Polski wynalazek, który uratował wiele istnień podczas wojen

Polski wynalazek, który uratował wiele istnień podczas wojen

My, Polacy, bardzo często nie jesteśmy do końca świadomi tego, ile do świata nauki wnieśli nasi przodkowie. Nazwiska takie jak Skłodowska-Curie, Kopernik i Łukasiewicz są powszechnie znane, ale wiele innych wciąż znajduje się w cieniu.

SALUS Smart Home – nowoczesny system inteligentnego domu

SALUS Smart Home – nowoczesny system inteligentnego domu sterowany przez internet

Nowoczesne systemy inteligentnego domu są obecnie nie tylko wysoce skuteczne, ale również coraz tańsze.

Bezpieczna instalacja elektryczna w domu

Bezpieczna instalacja elektryczna w domu – podstawa to bezpieczniki automatyczne

Instalacja elektryczna musi być odpowiednio zabezpieczona. W tym celu stosuje się bezpieczniki automatyczne.

Pierwszy wypadek samochodowy

Pierwszy wypadek samochodowy

Chociaż samochód to stosunkowo nowy wynalazek pierwszy odnotowany wypadek z jego udziałem mógł się wydarzyć nawet 300 lat temu. Wiele zależy od tego, co uznamy za pojazd drogowy.

Krzesło obrotowe wynalazł jeden z prezydentów USA

Krzesło obrotowe wynalazł jeden z prezydentów USA

Matka potrzebą wynalazków. Powiedzenie to znalazło swoje potwierdzenie w przypadku powstania pierwszego na świecie krzesła obrotowego, które od tamtego czasu stało się podstawowym wyposażeniem wielu biur i pokoi.

Polub nas na Facebooku'u
W celu ułatwienia korzystania z serwisu, strona wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Możesz zarządzać ustawieniami plików cookies, korzystając z opcji swojej przeglądarki internetowej. Kliknij zgadzam się, aby informacja ta nie pojawiała się ponownie.
Zgadzam się