Prawda o gladiatorach i kciuku w górę

Prawda o gladiatorach i kciuku w górę

Niewiele jest gestów tak dobrze znany i wszechobecnych jak kciuk w górze. Jak doszło do rozpowszechnienia tego z pozoru niewinnego gestu, który we wielu współczesnych kulturach oznacza „wszystko jest w porządku”?

Powszechnie uważa się, że pochodzi on od Rzymian i walk gladiatorów. Kciuk w górę miał oznaczać życie, a kciuk w dół śmierć. Historycy nie mają wątpliwości, że jest to mit. O ile prawdą jest to, że w czasach walk gladiatorów w Koloseum i wcześniej w znacznie większym Circus Maximus publiczność mogła decydować o losach powalonego gladiatora gestem ręki, o tyle nigdy nie został on dokładnie przedstawiony w antycznej sztuce.

W przypadku, gdy publiczność domagała się śmierci wojownika, pokazywała gest „pollice verso”. Łaciński termin w przybliżonym tłumaczeniu oznacza tyle, co „obrócony kciuk”. Tłumaczenie to nie jest jednak dość dokładne. Do dziś nie zachowały się także żadne relacje, które opisywałyby gest w najdrobniejszych szczegółach. W związku z tym nie jesteśmy w stanie określić ze 100-procentową pewnością, w jaki sposób był ułożony kciuk, gdy widownia chciała krwi. Równie dobrze tłum mógł przypadkowo wymachiwać nim wokół.

Jak wyglądało głosowanie za życiem? Nie odbywało się to za pomocą kciuka w dół ani gestu, w którym wędrował on ku górze. Zamiast tego trzeba było ukryć go w pięści, tworząc gest znany jako „pollice compresso”, czyli „ściśnięty kciuk”.

Są to jedynie spekulacje. Według jednej z nich łatwiej było odróżnić decyzję tłumu, gdy ten używał wspomnianych gestów. Z dużej odległości łatwiej jest odróżnić „obrócony kciuk” od zamkniętej pięści niż kciuk w górze od kciuka w dole. Gesty te uważa się także za symboliczne. Spiczasty kciuk reprezentował pragnienie publiczności, aby zwycięski niewolnik uniósł broń i dobił pokonanego, podczas gdy ukryty kciuk symbolizował chęć pozostawienia go przy życiu i schowania broni przez zwycięzcę, tak samo, jak lud schował swoje kciuki. Idąc tym tropem, gest „obróconego kciuka” mógł polegać na machaniu kciukiem w powietrzu, które miało naśladować ruch miecza.

W popkulturze nie ma jednak o tym ani słowa. Mit o kciuku wzniesionym w górę i w dół jeszcze mocniej zakorzenił się dzięki filmowi „Gladiator” z 2000 roku, w którym to Joaquin Phoenix pokazuje kciuk skierowany w dół, czym jednoznacznie skazuje jednego z walczących na śmierć. Reżyser Ridley Scott powiedział później, że scena ta została zainspirowana obrazem z 1872 roku zatytułowanym „Pollice verso”.

gladiatorzy, cesarz, kciuk w gore, kciuk w dol, zycie, smierc

Fragment obrazu „Pollice verso” źródło: wikimedia

Przez wielu uznanych historyków obraz ten jest jeszcze jednym przykładem niezrozumienia pojęcia „pollice verso”. Jest to szczególnie zaskakujące, bo malarz, który stworzył dzieło, Jean-Léon Gérôme był niezwykle szanowanym artystą historycznym znanym na całym świecie ze swoich „archeologicznie poprawnych obrazów historycznych”. Gérôme został opisany jako „uczony klasycysta”, który przed pierwszym ruchem pędzla na płótnie dokładnie zgłębiał temat swojego kolejnego obrazu i dbał o historyczną poprawność przedstawionych scen. Przed przystąpieniem pracy nad „Pollice verso” artysta badał rzeczywiste elementy zbroi z ruin Pompejów, aby gladiatorzy na jego obrazie wyglądali autentycznie. Legendarna wręcz dbałość o szczegóły jest prawdopodobnie powodem, dla którego jego interpretacja „pollice verso” została zaakceptowana przez naukowców i była szeroko rozpowszechniana nawet po tym, jak okazała się błędna.

Jeśli to nie Rzymianie są źródłem gestu kciuka w górę, to kto? Nie można stwierdzić tego jednoznacznie. Pozostają nam jedynie domysły. Chociaż gestykulacja kciukiem była powszechna we wielu kulturach na przestrzeni dziejów i miała różne znaczenia, to co dziś oznacza kciuk w górę i w dół ma swoje podstawy w stosunkowo nieodległej przeszłości.

obiad, kciuk w gore, malarstwo

Reprodukcja obrazu „Obiad” źródło: bimago

Gest kciuka w górze można zaobserwować na obrazie hiszpańskiego artysty Diego Velázquez z 1617 roku zatytułowanego „Obiad”. To, co on oznacza, nie jest pewne i pozostawia szerokie pole do interpretacji. W poszukiwaniu konkretów należy przenieść się do 1979 roku, kiedy to Desmond Morris opublikował swoją pracę pt. „Gestures: Their Origins and Distribution”. Autor twierdzi, że kciuk w górę wywodzi się od zwyczaju panującego w średniowieczu, kiedy to ludzie dokonujący transakcji lizali swoje kciuki i dociskali je do siebie nawzajem, tak jak obecnie uściskają sobie dłonie. Z biegiem czasu zwyczaj ten zredukował się do zwykłego wyciągnięcia kciuka ku górze na znak aprobaty.

Chociaż źródło gestu nadal nie jest pewne, przynajmniej wiemy, jak doszło do jego rozpowszechnienia. W celu wyjaśnienia tego należy przenieść się do czasów II wojny światowej. Podczas drugiego ze światowych konfliktów gest podniesionego kciuka był szybkim sposobem poinformowania naziemnej załogi, że amerykański pilot jest gotowy do wzbicia się w powietrze.

Spekuluje się, że piloci z USA, a konkretniej członkowie Brygady Latających Tygrysów, amerykańscy piloci walczący w Chinach podpatrzyli to od Chińczyków, którzy jako pierwsi piloci (lub jedni z pierwszych) używali tego gestu. Istnieją na to dowody w postaci historycznych zdjęć. Dla Chińczyków w tamtym czasie gest kciuka uniesionego ku górze oznaczał „numer jeden” lub „dobrą robotę” w zależności od kontekstu. Wersja amerykańskich pilotów oznaczała „jestem gotów” lub „wszystko dobrze, mogę startować”.

kciuk w gore, historia, geneza, co oznacza

źródło: p40hawksnest.co.nf

Od tej pory poszło już gładko. „Gotowe” szybko przekształciło się w prosty sposób ukazania, że wszystko jest w porządku, gdy nie było możliwe wyrażenie tego werbalnie. Sygnał został przejęty przez resztę amerykańskiego wojska, które w trakcie wielu kampanii w całej Europie wykorzystywali ten gest, co doprowadziło do tego, że został on przejęty przez miejscową ludność i żołnierzy z innych armii.

Od tamtego czasu symbol kciuka w górze tymczasowo stracił na popularności tylko w latach 60., ale dzięki Hollywood, a zwłaszcza Fonzie i jego uniesionemu ku górze kciukowi w „Happy Days” ponownie znalazł się na topie.

Dziś, dzięki powszechnemu użyciu kciuków w górę, oznaczających „lubię to” lub „dobry” oraz kciuków w dół we wielu popularnych serwisach społecznościowych i aplikacjach przeznaczonych na urządzenia przenośne nie wyobrażamy sobie, aby gest ten mógł w przyszłości przestać być używany.

fot. pixabay.com

Komentarze czytelników:

Brak komentarzy do artykułu - Twój może być pierwszy!

pomidor

* Wysyłając komentarz, potwierdzasz znajomość regulaminu portalu. Autor komentarza ponosi odpowiedzialność za jego treść, z kolei wydawca portalu zastrzega sobie możliwość moderacji treści i publikacji wyłącznie komentarzy najlepszych merytorycznie.

Jakie napięcie może wytworzyć węgorz elektryczny?

Jakie napięcie może wytworzyć węgorz elektryczny?

Dążenie do doświadczenia i poznania rzeczy, na które nikt wcześniej się nie odważył, doprowadził jednego z naukowców do przekonania się na własnej skórze, jak mocno razi węgorz elektryczny.

W XV wieku Polskę nawiedziło tsunami

W XV wieku Polskę nawiedziło tsunami

Chociaż ciężko w to uwierzyć sięgające kilkudziesięciu metrów fale dotarły do jednego z polskich, nadmorskich miast.

Jak smakuje i jaki zapach ma pył księżycowy?

Jak smakuje i jaki zapach ma pył księżycowy?

Pierwsi astronauci, którzy wylądowali na powierzchni Srebrnego Globu i ich późniejsi naśladowcy, nie ograniczali się jedynie do podziwiana widoków.

Czy ssaki morskie mogą pić słoną wodę?

Czy ssaki morskie mogą pić słoną wodę?

Niektóre z gatunków fok i lwów morskich sporadycznie piją wodę morską, podobnie jak delfiny pospolite i wydry morskie. W przypadku innych gatunków praktyka ta jest bardzo rzadka.

Rezonans Schumanna – „bicie serca” Ziemi

Rezonans Schumanna – „bicie serca” Ziemi

Trzy razy dziennie, codziennie - około godziny 9:00, 14:00 i 20:00 uniwersalnego czasu koordynowanego (UTC) - impuls elektromagnetyczny o bardzo niskiej częstotliwości krąży wokół Ziemi.

Czy oceany stają się coraz bardziej słone?

Czy oceany stają się coraz bardziej słone?

Większość soli morskiej pochodzi z erozji spowodowanej przez wodę, w wyniku której rzeki przenoszą rozpuszczoną sól do oceanów.

Czy powstała księga z informacjami, które mogą pomóc sklasyfikow

Czy powstała księga z informacjami, które mogą pomóc sklasyfikować wszystkie żywe organizmy?

Pionierem naukowego klasyfikowania żywych organizmów był Linneusz. Zapoczątkował on je w 1757 roku, kiedy to w swoim dziele pt. „Systema naturae” opisał wszystkie znane w ówczesnym czasie zwierzęta.

Wielka Biblioteka Aleksandryjska została zniszczona przez cięcia

Wielka Biblioteka Aleksandryjska została zniszczona przez cięcia budżetowe, a nie pożar

Jedną z największych tragedii w historii starożytności jest spalenie wielkiej biblioteki w Aleksandrii. To jednak tylko fikcja. W rzeczywistości to nie pożar stał za zniszczeniem centrum wiedzy.

Czy Jezus Chrystus istniał naprawdę?

Czy Jezus Chrystus istniał naprawdę?

Chociaż ciężko jest przesądzać o pewności tego, co działo się ponad 2 tys. lat temu, z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że gdzieś między 26 a 36 rokiem n.e. na terenach Ziemi Świętej faktycznie żył i działał Jezus Chrystus.

Poznajcie Williama Jamesa Sidisa - prawdopodobnie najinteligentn

Poznajcie Williama Jamesa Sidisa - prawdopodobnie najinteligentniejszego człowieka w historii

O Einsteinie słyszał niemal każdy, ale kto zna nazwisko Sidis? Cudowne dziecko jak mówiono o nim na początku XX wieku, uzyskało wynik na poziomie 275-300 IQ.

Kto spalił Rzym? Czy aby na pewno był to Neron?

Kto spalił Rzym? Czy aby na pewno był to Neron?

Historycy nie są do końca przekonani, że to właśnie na rozkaz Nerona podłożono ogień. Co mają na obronę cesarza?

Polub nas na Facebooku'u
W celu ułatwienia korzystania z serwisu, strona wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Możesz zarządzać ustawieniami plików cookies, korzystając z opcji swojej przeglądarki internetowej. Kliknij zgadzam się, aby informacja ta nie pojawiała się ponownie.
Zgadzam się