Wielka Biblioteka Aleksandryjska została zniszczona przez cięcia

Wielka Biblioteka Aleksandryjska została zniszczona przez cięcia budżetowe, a nie pożar

Jedną z największych tragedii w historii starożytności, która została upamiętniona w mitach, jest spalenie wielkiej biblioteki w Aleksandrii. To jednak tylko fikcja. W rzeczywistości to nie pożar stał za zniszczeniem tego centrum wiedzy. Do ruiny Bibliotekę Aleksandryjską doprowadziły głównie cięcia budżetowe i zamkniecie się na obcokrajowców.

Aleksandria była miastem hellenistycznym założonym na terenie Egiptu przez armię najeźdźczą dowodzoną przez Aleksandra Wielkiego (stąd jego nazwa). Ptolemeusz I Soter, który objął władzę po wielkim wodzu, chciał otworzyć w nim muzeum w stylu greckim wzorowane na arystotelesowym lykejonie w Atenach. Wyobrażał sobie, że miejsce to przyciągnie największych uczonych z całego świata. Aleksandria przestałaby być tylko kolonialnym zaściankiem i celem wakacyjnych podróży bogatych Greków. Dalszy jej rozwój miał być oparty właśnie o naukę.

I tak w 283 r. p.n.e. otworzono wspaniałą bibliotekę. Przez dziesięciolecia bibliotekarze i uczeni wypełniali ją setkami tysięcy zwojów. Naukowcy z całego regionu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu przybywali do Aleksandrii, aby wygłaszać wykłady i zapoznać się z dziełami spisanymi na zwojach. W pewnym momencie w bibliotece mieszkało stu uczonych, którzy po przyznaniu im wsparcia w postaci stypendiów, pomagali w utrzymaniu dobrego stanu zbiorów, tłumaczyli i kopiowali dzieła oraz prowadzili badania. Z biegiem czasu otworzono kolejny oddział. Druga biblioteka znajdowała się ona w Świątyni Serapisa, Serapejonie.

Wielka Biblioteka Aleksandryjska, egipt, szkic, architektura

źródło: beautifulglobal.com

W przeciwieństwie do wielu prywatnych zbiorów ksiąg, które przetrzymywano w pałacach najbogatszych, Biblioteka Aleksandryjska była dostępna dla każdego, kto był w stanie udowodnić, że jest godnym przestąpienia jej progu.

Znacznie więcej niż o rozkwicie biblioteki mówi się jednak o jej zniszczeniu. Według jednej z wersji miała zostać spalona na rozkaz Juliusza Cezara podczas ataku na Aleksandrię w 40 r. n.e. W tym czasie Egiptem władała słynna Kleopatra. Nie ma jednak zbyt wiele dowodów potwierdzających, że główny budynek i jego „córka” popadły w tym czasie w ruinę. Część historyków uważa, że „40 000 zaginionych zwojów” odnosi się do magazynów pełnych zapisków przeznaczonych na eksport. To właśnie je miał spalić Cezar, kiedy łupił port.

Na przestrzeni lat pojawiały się również inne doniesienia o podpaleniu. Miało do niego dojść np. w 272 r. n.e. podczas starć wojsk cesarza Aureliana z armią królowej Zenobii. Część miasta, w której znajdowała się biblioteka, rzeczywiście uległa uszkodzeniu, ale nie ma dowodów, że spotkało to także księgozbiór. W 391 i 415 r. n.e. biblioteka ucierpiała wskutek religijnych zamieszek, ale ostatecznie została odbudowana, a zbiory wróciły na półki. Ile zwojów liczyła kolekcja?

Nie ma co do tego pewności. Jest to także zależne od czasu, o którym mowa. Za życia Ptolemeusza I zwojów było rzekomo 200 tys. Już w I wieku p.n.e. miało być ich ponad trzykrotnie więcej. Współcześni historycy podają to w wątpliwość. Według nich kolekcja była znacznie mniejsza. Ponadto teksty były spisane na zwojach różnych wielkości. Te średnich rozmiarów w kulturze aleksandryjskiej nazywano prostymi. Na każdym z nich spisano jedno dzieło w przeciwieństwie do zwojów mieszanych. Te drugie zawierały dzieło zapisane na kilku zwojach. Bardzo często były one przechowywane w jednej skrzyni.

W ciągu kilku stuleci Biblioteka Aleksandryjska stracił nieco na blasku. Zniszczenia następowały jednak stopniowo, a nie podczas jednego pożaru, jak starają nam się to przekazać legendy. Aleksandria była miejscem licznych prześladowań i działań wojennych, podczas których budynek nie uległ co prawda całkowitemu zniszczeniu, ale powstawały w nim drobne uszkodzenia. Z każdym kolejnym wiekiem kurczyły się również zbiory oraz reputacja biblioteki. Według niektórych historyków było to spowodowane cięciem wydatków.

ruiny, Serapejon

Pozostałości po Serapejonie źródło: wikimedia

Przyczynił się do tego Marek Aureliusz, który zmniejszył środki na finansowanie Muzejonu (instytut naukowy, którego istotną częścią była Biblioteka Aleksandryjska), rezygnując ze stypendiów oraz wyrzucił wszystkich zagranicznych uczonych. Tych było zresztą w tym czasie niewielu. Kto chciałby przebywać w mieście będącym świadkiem licznych bitew i zamieszek? Przyczyniło się to do spadku popularności i reputacji centrum nauki.

Historycy argumentują to tym, że Biblioteka Aleksandryjska zdobyła swoją sławę nie tylko ze względu na ogromną ilość zwojów. Dużo ważniejsi byli uczeni, którzy zbierali się pod jej dachem. Po zlikwidowaniu stypendiów oraz wprowadzeniu zakazu przyjmowania obcokrajowców tych było coraz mniej. Biblioteka przestała być miejscem, w którym mądrzy mogli wymieniać się swoją wiedzą pochodzącą z najdalszych zakątków świata. Zwoje i księgi były niczym bez wybitnych umysłów i szybko pokryły się kurzem. To był początek końca.

Serapejon zdewastowano podczas ataku na pogańskie świątynie w 391 roku. Ostatnią sławną postacią związaną z Muzejonem był Teon, ojciec sławnej Hypatii, który studiował geometrię i muzykologię. Chrześcijanie widzieli w nim wielkiego heretyka i barbarzyńsko zamordowali w 415 r. n.e. Naturalną koleją rzeczy była wymiana ksiąg i nie dotyczy to jedynie ich treści. Z półek zniknęły delikatne starożytne zwoje. Ostatnie egzemplarze zostały potraktowane jak śmieci i wyrzucone lub zakopane w piasku. Zastąpiono je wiedzą spisaną na pergaminie, która bardzo często była oprawiona w grube kodeksy zawierające liczne błędy. Greka była coraz bardziej zapomnianym językiem. Nowe zbiory składały się głównie z pism patrystycznych, Aktów Soborowych oraz „literatury świętej”.

Świątynia Artemidy w Efezie

Świątynia Artemidy w Efezie

Nadszedł czas na poznanie ostatniego z siedmiu cudów świata. W tym finalnym artykule zabierzemy was do Efezu - starożytnego, niegdyś najbogatszego miasta położonego na zachodnim wybrzeżu współczesnej Turcji, na terenie zwanym Azją Mniejszą.

Ostatnie historyczne wspomnienia o zawartości biblioteki znajdziemy w zapiskach z 639 r. n.e. W tym czasie wojska arabskie pod rządami Kalifa Omara zdobyły Aleksandrię.

Dzieje Biblioteki Aleksandryjskiej nadal zawierają wiele białych plam, które być może już nigdy nie doczekają się wypełnienia. Do dziś nie udało się jednoznacznie ustalić, kto stał za zniszczeniem starożytnego centrum nauki. Wśród sprawców tego haniebnego czynu wymienia się muzułmanów, chrześcijanom i pogan. Na potrzeby napisania tego artykułu zapoznałem się z licznymi źródłami i dochodzę do wniosku, że każda z tych grup miała swój udział w powolnym upadku największej biblioteki świata starożytnego.

fot. pixabay.com

Komentarze czytelników:

Brak komentarzy do artykułu - Twój może być pierwszy!

pomidor

* Wysyłając komentarz, potwierdzasz znajomość regulaminu portalu. Autor komentarza ponosi odpowiedzialność za jego treść, z kolei wydawca portalu zastrzega sobie możliwość moderacji treści i publikacji wyłącznie komentarzy najlepszych merytorycznie.

Jak smakuje i jaki zapach ma pył księżycowy?

Jak smakuje i jaki zapach ma pył księżycowy?

Pierwsi astronauci, którzy wylądowali na powierzchni Srebrnego Globu i ich późniejsi naśladowcy, nie ograniczali się jedynie do podziwiana widoków.

Czy ssaki morskie mogą pić słoną wodę?

Czy ssaki morskie mogą pić słoną wodę?

Niektóre z gatunków fok i lwów morskich sporadycznie piją wodę morską, podobnie jak delfiny pospolite i wydry morskie. W przypadku innych gatunków praktyka ta jest bardzo rzadka.

Rezonans Schumanna – „bicie serca” Ziemi

Rezonans Schumanna – „bicie serca” Ziemi

Trzy razy dziennie, codziennie - około godziny 9:00, 14:00 i 20:00 uniwersalnego czasu koordynowanego (UTC) - impuls elektromagnetyczny o bardzo niskiej częstotliwości krąży wokół Ziemi.

Czy oceany stają się coraz bardziej słone?

Czy oceany stają się coraz bardziej słone?

Większość soli morskiej pochodzi z erozji spowodowanej przez wodę, w wyniku której rzeki przenoszą rozpuszczoną sól do oceanów.

Czy powstała księga z informacjami, które mogą pomóc sklasyfikow

Czy powstała księga z informacjami, które mogą pomóc sklasyfikować wszystkie żywe organizmy?

Pionierem naukowego klasyfikowania żywych organizmów był Linneusz. Zapoczątkował on je w 1757 roku, kiedy to w swoim dziele pt. „Systema naturae” opisał wszystkie znane w ówczesnym czasie zwierzęta.

Czy Jezus Chrystus istniał naprawdę?

Czy Jezus Chrystus istniał naprawdę?

Chociaż ciężko jest przesądzać o pewności tego, co działo się ponad 2 tys. lat temu, z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że gdzieś między 26 a 36 rokiem n.e. na terenach Ziemi Świętej faktycznie żył i działał Jezus Chrystus.

Poznajcie Williama Jamesa Sidisa - prawdopodobnie najinteligentn

Poznajcie Williama Jamesa Sidisa - prawdopodobnie najinteligentniejszego człowieka w historii

O Einsteinie słyszał niemal każdy, ale kto zna nazwisko Sidis? Cudowne dziecko jak mówiono o nim na początku XX wieku, uzyskało wynik na poziomie 275-300 IQ.

Kto spalił Rzym? Czy aby na pewno był to Neron?

Kto spalił Rzym? Czy aby na pewno był to Neron?

Historycy nie są do końca przekonani, że to właśnie na rozkaz Nerona podłożono ogień. Co mają na obronę cesarza?

Co tak naprawdę dzieje się w słynnym trójkącie bermudzkim?

Co tak naprawdę dzieje się w słynnym trójkącie bermudzkim?

„Trójkąt bermudzki” osiągnął szczyt swojej popularności w latach 70. XX wieku. To właśnie w tamtym czasie był on głównym tematem niezliczonych publikacji i programów telewizyjnych.

Jaką mocą dysponuje człowiek w przeliczeniu na konie mechaniczne

Jaką mocą dysponuje człowiek w przeliczeniu na konie mechaniczne?

Przeliczaliśmy już pojemność ludzkiej pamięci na gigabajty. Równie ciekawe wydaje się wyrażenie mocy, jaką dysponuje przeciętny przedstawiciel homo sapiens w koniach mechanicznych.

Kosmiczny pogrzeb

Kosmiczny pogrzeb

Biznes związany ze śmiercią z całą pewnością nie jest martwy. Na rynku usług pogrzebowych można znaleźć coraz to więcej oryginalnych usług.

Polub nas na Facebooku'u
W celu ułatwienia korzystania z serwisu, strona wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Możesz zarządzać ustawieniami plików cookies, korzystając z opcji swojej przeglądarki internetowej. Kliknij zgadzam się, aby informacja ta nie pojawiała się ponownie.
Zgadzam się