Wykrywacze kłamstw – jak je oszukać i czy jest to w ogóle możliw

Wykrywacze kłamstw – jak je oszukać i czy jest to w ogóle możliwe?

Stróże prawa, tajni agenci i kontrwywiadowcy mają na swoim wyposażeniu jedną z najciekawszych skrzynek narzędziowych. Ich zawody koncentrują się w końcu na odkrywaniu „prawdy” (lub przekonującego zamiennika) w środowisku, w którym mało kto chętnie dzieli się informacjami. Potrzebne są więc metody, które pomogą to wymusić, zdobyć je na drodze podstępu lub dotrzeć do nich wywołując strach u tych, którzy je posiadają.

Jeszcze nie tak dawno temu jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi podczas przesłuchań był wykrywacz kłamstw. Przez wiele lat maszyny te pomagały umieszczać przestępców we więzieniach, niszczyć kariery bossów mafijnych, a nawet pozbawiać życia. Największą popularnością urządzenia te cieszyły się w Stanach Zjednoczonych w okresie zimnej wojny. Od lat 80. XX wieku były używane coraz rzadziej. Nie oznacza to bynajmniej, że zniknęły całkowicie. Wręcz przeciwnie, wykrywacze kłamstw są z powodzeniem używane do dziś. Doskonale wiedzą o tym osoby, które ubiegają się o pracę w jednej ze znanych agencji rządowych USA (FBI, CIA itp.). Istnieje bowiem możliwość, że rekruci zostaną poddani testowi na wariografie. Czy jednak maszyny te rzeczywiście są w stanie rozpoznać, kiedy kłamiemy?

W niedalekiej przeszłości testy poligraficzne (tak się o nich mówi w środowisku służb specjalnych) były przeprowadzane za pomocą analogowych maszyn, które w czasie pracy tworzyły wydruki na papierowych rejestratorach. Zapewne kojarzycie te wszystkie kolorowe linie, chociażby z filmów. Wraz z postępem technologii analizą zajmuje się oprogramowanie zainstalowane na laptopie, do którego podłącza się detektor kłamstw. Czujniki, które monitorują zmienne fizjologiczne, takie jak ciśnienie krwi, częstotliwość akcji serca i oddechu, są umieszczane na osobach badanych przed rozpoczęciem zadawania pytań. Niektóry sprzęt jest również wyposażony w czujniki do monitorowania ruchów ramion i nóg. Zebrane dane są wysyłane do komputera, który w czasie rzeczywistym wyświetla je na monitorze, przed którym siedzi operator poligrafa.

Przed rozpoczęciem testu operator wariografu przeprowadza z osobą, która ma zostać zbadana krótką rozmowę. Pozwala ona uzyskać informacje pomocne w formowaniu „pytań kontrolnych”. Mowa tu o pytaniach typu: „Czy kiedykolwiek skłamałeś, aby uniknąć kłopotów?”. Znaczna liczba osób w tym momencie skłamie i o to właśnie chodzi. Pomoże to zbadać reakcję organizmu badanego podczas kłamania i pozwoli porównać ją z tym, co się dzieje w momencie udzielania odpowiedzi na pytania podczas właściwego testu.

Przed jego startem operator wyjaśnia zasadę działania wykrywacza kłamstw osobie skierowanej na test i informuje ją o tym, że maszyna może wykryć, kiedy skłamie. Jest to zagrywka psychologiczna, która ma na celu podkreślenie wagi odpowiedzi zgodnych z prawdą. W tej chwili wielu badanych zaczyna rozumieć, że nie opłaca się łgać, bo i tak natychmiast zostanie to ujawnione. Po czynnościach wstępnych operator może w końcu rozpocząć właściwe przesłuchanie. W jego trakcie jest zadawana cała seria pytań. Wśród nich po raz kolejny pojawiają się te kontrolne oraz pozornie nieistotne jak np. „Czy w tym pokoju są światła?” oraz pytania dotyczące śledztwa. Za każdym razem, gdy urządzenie zarejestruje gwałtowniejszą reakcję fizjologiczną niż ta, która została zaobserwowana podczas odpowiedzi na pytania kontrolne, zakłada się, że osoba podpięta pod poligraf kłamie.

Wywiad przeprowadzony już po wyłączeniu urządzenia jest często najbardziej wymowną częścią całego przesłuchania. Jest to czas, w którym przesłuchujący zadaje pytania w sposób sugerujący badanemu, że został on „złapany” przez maszynę na kłamstwie. Zagrywka ta powoduję, że część osób przyznaje się do popełnienia przestępstwa.

Badania naukowe pozwoliły ustalić, że wyniki podane przez wykrywacz kłamstw są niewiarygodne. Według opracowań reakcja fizjologiczna nie jest wystarczającym wskaźnikiem, na podstawie którego można stwierdzić czy ktoś mówi prawdę. Informuje ona zaledwie o wzmożonych emocjach podejrzanego. Podczas udzielania odpowiedzi na ważne pytanie zadane podczas testu badany może doświadczyć lęku przed możliwością zarejestrowania przez maszynę prawdy jako kłamstwa, co wywołuje silną reakcję emocjonalną. Rzetelność badania poligrafem jest podawana w wątpliwość również ze względu na liczne środki zaradcze, które można zastosować przed lub w trakcie badania.

Wyniki sugerują, że sukces tekstu na wariografie w dużej mierze zależy od przekonania badanego, że maszyna jest w stanie bezbłędnie odkryć wszystkie jego kłamstwa. Jeśli osoba jest zrelaksowana i nie odczuwa obaw, że „wpadnie”, zwykle może łgać bez konsekwencji pod warunkiem, że zacznie zmyślać już podczas rozmowy wstępnej.

Niepokojące fakty na temat seryjnych zabójców

Niepokojące fakty na temat seryjnych zabójców

Chociaż ich czyny budzą powszechną odrazę i przerażenie, w seryjnych mordercach jest coś przyciągającego.

W dzisiejszych czasach już tylko nieliczne sądy traktują wyniki uzyskane podczas badania wariografem za twardy dowód, który ostatecznie może przesądzić o czyjejś winie. Ich dokładność jest po prostu zbyt wątpliwa. Warto wiedzieć, że przepisy wprowadzone pod koniec lat 80. XX wieku w USA zakazują pracodawcom prywatnym przeprowadzanie testów na pracownikach. Jednak FBI i inne agencje rządowe nadal używają wykrywaczy kłamstw, chociaż wielokrotnie udowodniono już, że ich wyniki są niewiarygodne, a przez to praktycznie bezużyteczne. Dlaczego więc od nich nie odstąpiono? Sami wyciągnijcie wnioski.

Jak to wygląda w Polsce? Nie tak dawno, bo na początku 2015 roku Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie detektora kłamstw podczas przeprowadzania przesłuchania jest niedopuszczalne. W wyjątkowych przypadkach i po spełnieniu kilku warunków (m.in. osoba sama musi wydać zgodę na przeprowadzenie testu) Kodeks Postępowania Karnego przewiduje dopuszczenie dowodu z ekspertyzy biegłego, który zastosował wariograf w celu kontroli mimowolnych reakcji organizmu osoby poddanej badaniu.

fot. pixabay.com

Komentarze czytelników:

Brak komentarzy do artykułu - Twój może być pierwszy!

pomidor

* Wysyłając komentarz, potwierdzasz znajomość regulaminu portalu. Autor komentarza ponosi odpowiedzialność za jego treść, z kolei wydawca portalu zastrzega sobie możliwość moderacji treści i publikacji wyłącznie komentarzy najlepszych merytorycznie.

Kurs programowania Python dla dzieci - dlaczego warto?

Kurs programowania Python dla dzieci - dlaczego warto?

Chcesz zapewnić swoim dzieciom idealny start w przyszłość i szukasz ciekawych zajęć pozalekcyjnych? Postaw na kurs programowania Python dla dzieci.

Jak na rozwój firmy wpływa RPA?

Jak na rozwój firmy wpływa RPA?

Zrobotyzowana Automatyzacja Procesów, czyli RPA to rozwiązanie pozwalające zautomatyzować powtarzalne i niewymagające myślenia procesy, a tym samym odciążyć człowieka.

Czym jest serwer VPS?

Czym jest serwer VPS?

Serwer internetowy to miejsce, na którym przechowywane są różnego rodzaju pliki. Mowa tu choćby o plikach stron internetowych.

3 rzeczy, których nie wiesz o inteligentnym domu

3 rzeczy, których nie wiesz o inteligentnym domu

Inteligentny dom, czyli smart home, to rozwiązanie opierające się na systemach i czujnikach, które zwiększają wygodę i bezpieczeństwo mieszkańców.

Czym jest Apple AirTag?

Czym jest Apple AirTag?

Wielu osobom zdarza się czasem zgubić klucze, portfel lub telefon. Apple AirTag jest odpowiedzią na potrzeby tych, którzy gubienie przedmiotów mają opanowane do perfekcji.

Nocny monitoring w kolorze – poprawiona ochrona obiektów

Nocny monitoring w kolorze – poprawiona ochrona obiektów

Skuteczny monitoring nocą do tej pory mógł działać prawidłowo jedynie w obrazie czarno-białym. Rewolucyjne rozwiązania w tym zakresie niesie monitoring kolorowy.

Jakie rezultaty daje cynkowanie ogniowe?

Jakie rezultaty daje cynkowanie ogniowe?

Jak sprawić, żeby elementy ze stali nie rdzewiały i nie wymagały częstej konserwacji? W tym celu warto przyjrzeć się bliżej usłudze cynkowania ogniowego.

Macbook Air czy Macbook Pro - który wybrać?

Macbook Air czy Macbook Pro - który wybrać?

Na rynku Macbooków królują dwa produkty – Macbook Air i Macbook Pro. Który będzie lepszym rozwiązaniem?

Czym jest Genesys cloud?

Czym jest Genesys cloud?

Zastanawiasz się, czym powinno charakteryzować się nowoczesne call center?

Cięcie wodą - Obróbka nawet najtwardszych materiałów!

Cięcie wodą, czyli waterjet. Obróbka nawet najtwardszych materiałów!

Cięcie to powszechnie stosowany proces obróbki. Do jego wykonania stosowane są rozmaite narzędzia, na przykład piły, nożyce czy noże. Nie każdy jednak wie, że ciąć można także wodą!

Ile nazwisk znalazło się w pierwszej książce telefonicznej?

Ile nazwisk znalazło się w pierwszej książce telefonicznej?

Książki telefoniczne to relikt przeszłości. Pierwsza z nich została wydana w Stanach Zjednoczonych w 1878 roku.

Polub nas na Facebooku'u
W celu ułatwienia korzystania z serwisu, strona wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Możesz zarządzać ustawieniami plików cookies, korzystając z opcji swojej przeglądarki internetowej. Kliknij zgadzam się, aby informacja ta nie pojawiała się ponownie.
Zgadzam się